What is Hinduism? — History, Beliefs & Scriptures
హిందూమతాన్ని దాని అనుయాయులు సనాతన ధర్మం అని పిలుస్తారు — దీని అర్థం "శాశ్వతమైన ధర్మం" లేదా "శాశ్వతమైన మార్గం". ప్రపంచంలో అత్యంత పురాతనమైన మతంగా పండితులు హిందూమతాన్ని పేర్కొంటారు. ఇతర ప్రధాన మతాల వలె హిందూమతానికి ఒక నిర్దిష్ట స్థాపకుడు లేదు, ఒక నిర్దిష్ట స్థాపన తేదీ లేదు.
"Hindu" అనే పదం ఒక exonym — అంటే బయటివారు పెట్టిన పేరు. పర్షియన్లు సింధు నది ఆవల నివసించే వారిని "Hindu" అని పిలిచేవారు. ఈ పేరు తర్వాత వారి మతానికి ఉపయోగించబడింది. "Hinduism" అనే పదాన్ని బ్రిటీష్ రచయితలు 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో వాడారు — Encyclopaedia Britannica ప్రకారం.
హిందూమతం ఒకేసారి ఆరంభం కాలేదు. అది వేల సంవత్సరాల క్రమంగా అభివృద్ధి చెందింది. పండితులు దీన్ని మూడు ముఖ్యమైన కాలాలుగా విభజిస్తారు.
నేటి పాకిస్తాన్ మరియు వాయువ్య భారతదేశంలో సింధు లోయ నాగరికత వర్ధిల్లింది (Harappan Culture). మొహెంజో-దారో, హరప్పా నగరాల్లో పురావస్తు ఖనన్లలో కనుగొన్న సీల్స్, విగ్రహాలు మరియు చిహ్నాలు హిందూ ఆచారాల మూలాలను సూచిస్తున్నాయని పండితులు భావిస్తున్నారు. అయితే ఈ లింక్ పూర్తిగా నిరూపించబడలేదు — ఇది ఇంకా పండితుల పరిశోధనలో ఉంది.
హిందూమతానికి అత్యంత ముఖ్యమైన కాలం. నాలుగు వేదాలు రచించబడ్డాయి (లేదా సంకలనం చేయబడ్డాయి) — ఋగ్వేదం, సామవేదం, యజుర్వేదం, అథర్వ వేదం. ఋగ్వేదం సుమారు 1500 BCE నాటిది. యజ్ఞాలు, అగ్ని పూజ ఈ కాలంలో ముఖ్యమైన ఆచారాలు. సంస్కృతం ఈ కాలంలో ఉపయోగించిన భాష.
వైదిక యజ్ఞ ఆచారాల నుండి తాత్విక చింతనకు మారిన కాలం. 108 ఉపనిషత్తులు రచించబడ్డాయి. బ్రహ్మన్, ఆత్మ, కర్మ, మోక్షం వంటి సిద్ధాంతాలు ఇక్కడ పూర్తిగా వివరించబడ్డాయి. "అహం బ్రహ్మాస్మి" (నేనే బ్రహ్మను) వంటి మహావాక్యాలు ఈ కాలంలో ఆవిర్భవించాయి.
రామాయణం మరియు మహాభారతం ఈ కాలంలో రూపొందించబడ్డాయి. మహాభారతంలో భాగమైన భగవద్గీత హిందువులకు అత్యంత పవిత్రమైన గ్రంథం. ఇది శ్రీకృష్ణుడు అర్జునునికి చేసిన ఉపదేశం. 18 పురాణాలు కూడా ఈ కాలంలో మరియు తర్వాతి కాలాల్లో రచించబడ్డాయి.
గుప్త రాజుల పాలనలో హిందూమతం అత్యున్నత స్థాయికి చేరింది. ఈ కాలంలో అనేక హిందూ ఆలయాలు నిర్మించబడ్డాయి. గణితం, వైద్యం, సాహిత్యం అభివృద్ధి చెందాయి. ఈ కాలాన్ని భారత చరిత్రలో "స్వర్ణ యుగం" అంటారు.
కేరళలో జన్మించిన ఆది శంకరాచార్యుడు హిందూమతాన్ని పునరుద్ధరించాడు. అద్వైత వేదాంతం సిద్ధాంతాన్ని స్థాపించాడు — "బ్రహ్మ సత్యమ్, జగన్మిథ్యా" (బ్రహ్మమే సత్యం, జగత్తు మిథ్య). భారతదేశంలో నాలుగు మఠాలు స్థాపించాడు — శృంగేరి, ద్వారక, పురి, బద్రీనాథ్.
దక్షిణ భారతదేశంలో ప్రారంభమైన భక్తి ఉద్యమం ఉత్తర భారతమంతా వ్యాపించింది. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో అన్నమయ్య, రామదాసు, త్యాగయ్య వంటి మహాభక్తులు భక్తి సంగీతాన్ని పుష్కలంగా అందించారు. ఈ ఉద్యమం భగవంతుని పట్ల ప్రేమ మరియు భక్తిపై దృష్టి పెట్టింది.
నేడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా 120 కోట్లకు పైగా హిందువులు ఉన్నారు. భారతదేశంలో 79.8%, నేపాల్లో 81.3% జనాభా హిందువులు. అమెరికా, యూరప్, ఆస్ట్రేలియా, మలేషియా, ఫిజీ వంటి దేశాల్లో కూడా పెద్ద హిందూ సంఘాలు ఉన్నాయి.
హిందూమతానికి ఒక నిర్దిష్టమైన నమ్మకాల జాబితా లేదు. కానీ చాలా మంది హిందువులు ఈ విషయాలను విశ్వసిస్తారు:
మనం చేసే ప్రతి పని యొక్క ఫలం మనకే తిరిగి వస్తుంది. మంచి చేస్తే మంచి జరుగుతుంది, చెడు చేస్తే చెడు జరుగుతుంది — ఈ జన్మలో లేదా తర్వాతి జన్మలో.
ఆత్మ మరణించదు. శరీరం మరణించిన తర్వాత ఆత్మ మరొక శరీరంలో జన్మిస్తుంది. కర్మ బట్టి జన్మ నిర్ణయమవుతుంది.
జనన మరణ చక్రం నుండి విముక్తి పొందడమే మోక్షం. ఇది హిందూమతంలో జీవిత పరమ లక్ష్యం. జ్ఞానం, భక్తి లేదా కర్మ ద్వారా మోక్షం పొందవచ్చు.
ధర్మం అంటే సరైన మార్గం, నైతిక జీవనం, విధి. ప్రతి వ్యక్తి తన స్థితిని బట్టి తన ధర్మాన్ని నిర్వహించాలి.
విశ్వంలోని పరమ సత్యం, సర్వోన్నత శక్తి. అన్ని దేవుళ్ళు దీని వ్యక్తీకరణలే అని అద్వైత వేదాంతం చెప్తుంది.
ఏ జీవికీ హాని చేయకపోవడం. మహాత్మా గాంధీ ఈ సిద్ధాంతాన్ని స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో ఉపయోగించారు.
వేదాలు హిందూమతంలో అత్యంత పవిత్రమైన గ్రంథాలు. "వేద" అంటే సంస్కృతంలో "జ్ఞానం". ఇవి సుమారు 1500 BCE నాటికి సంస్కృతంలో రచించబడ్డాయి. హిందువులు వీటిని మానవ రచనలు కాదు — ఋషులకు వినిపించిన దివ్య జ్ఞానం అని విశ్వసిస్తారు (శ్రుతి).
అత్యంత పురాతనమైన వేదం. 10 మండలాలు, 1,028 సూక్తాలు, 10,552 మంత్రాలు ఉన్నాయి. దేవతల స్తోత్రాలు, ప్రార్థనలు ఇందులో ఉన్నాయి. గాయత్రీ మంత్రం ఋగ్వేదంలోనిది.
సంగీత రూపంలో పాడే మంత్రాల సంకలనం. చాలా మంత్రాలు ఋగ్వేదం నుండి తీసుకోబడ్డాయి, కానీ వాటిని పాడే విధానం వేరుగా ఉంటుంది. భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతానికి మూలం సామవేదమని పండితులు భావిస్తారు (ఇది చర్చనీయాంశం).
యజ్ఞ (హోమం) విధానాలు మరియు అనుష్ఠానాల గురించి. రెండు రూపాలు ఉన్నాయి — శుక్ల యజుర్వేదం మరియు కృష్ణ యజుర్వేదం. పూజా విధులలో ఇందులోని మంత్రాలు ఉపయోగిస్తారు.
రోజువారీ జీవనానికి సంబంధించిన మంత్రాలు, ఔషధ విజ్ఞానం, తాంత్రిక విద్య. 20 కాండలు, 730 సూక్తాలు ఉన్నాయి. ఆయుర్వేదానికి సంబంధించిన విషయాలు ఇందులో ఉన్నాయి.
వేదాలు మాత్రమే కాదు — హిందూమతంలో అనేక ముఖ్యమైన గ్రంథాలు ఉన్నాయి:
108 ఉపనిషత్తులు వేదాల తాత్విక భాగం. బ్రహ్మన్, ఆత్మ, కర్మ, మోక్షం సిద్ధాంతాలు వివరంగా చర్చించబడ్డాయి. వేదాంత అని కూడా పిలుస్తారు.
మహాభారతంలో భాగం. కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో శ్రీకృష్ణుడు అర్జునునికి చేసిన ఉపదేశం. 18 అధ్యాయాలు, 700 శ్లోకాలు. హిందువులకు అత్యంత పవిత్ర గ్రంథం.
వాల్మీకి రచించిన ఆది కావ్యం. శ్రీరాముని జీవితగాథ. 24,000 శ్లోకాలు, 7 కాండలు. ధర్మానికి, ఆదర్శ జీవనానికి ప్రతీక.
వ్యాస మహర్షి రచించారు. 1 లక్ష శ్లోకాలతో ప్రపంచంలోనే అతి పెద్ద మహాకావ్యం. పాండవులు మరియు కౌరవుల మధ్య యుద్ధ కథ.
18 ముఖ్యమైన పురాణాలు ఉన్నాయి. విష్ణు పురాణం, శివ పురాణం, భాగవత పురాణం వంటివి. దేవతల గాథలు, సృష్టి విధానం వివరిస్తాయి.
ఆలయ నిర్మాణం, పూజా విధానం, శిల్పకళ వంటి విషయాలు వివరించే గ్రంథాలు. దక్షిణ భారత ఆలయాలు ఆగమ శాస్త్రం ప్రకారం నిర్మించబడ్డాయి.
హిందూమతంలో అనేక దేవతలు ఉన్నారు. కానీ ముగ్గురు ప్రధాన దేవతలు సృష్టి, స్థితి, లయలను నిర్వహిస్తారు:
సృష్టికర్త. విశ్వాన్ని సృష్టించాడు. నాలుగు మొహాలు, నాలుగు చేతులు. సరస్వతి అతని పత్ని. పుష్కర్ (రాజస్థాన్) లో అతనికి అత్యంత ప్రసిద్ధ ఆలయం ఉంది.
పోషకుడు, రక్షకుడు. విశ్వాన్ని నిలబెడతాడు. లక్ష్మీ దేవి అతని పత్ని. 10 అవతారాలు (దశావతారాలు) — రాముడు, కృష్ణుడు ముఖ్యమైనవి. తిరుపతి వేంకటేశ్వర స్వామి విష్ణువు అవతారం.
సంహారకుడు. అనవసరమైన వాటిని నాశనం చేసి పునర్నిర్మాణానికి మార్గం ఏర్పరుస్తాడు. పార్వతి అతని పత్ని. శివలింగంగా పూజించబడతాడు. 12 జ్యోతిర్లింగాలు ఉన్నాయి.
హిందూమతం కేవలం ఒక మతం మాత్రమే కాదు — ఇది ఒక జీవన విధానం (Way of Life). దీన్ని అనుసరించే వారికి ఈ ప్రయోజనాలు కలుగుతాయి:
ధ్యానం, యోగా, భజన, మంత్ర జపం — ఇవి మనస్సును శాంతింప చేస్తాయి. ఆందోళన, ఒత్తిడి తగ్గుతాయి. నేడు ప్రపంచమంతా Yoga, Meditation అనుసరిస్తోంది.
పండుగలు, పూజలు, తీర్థయాత్రలు కుటుంబాన్ని ఒక్కటిగా చేస్తాయి. పెద్దలను గౌరవించడం, అతిథి దేవో భవ వంటి విలువలు నేర్పుతుంది.
నదులు, పర్వతాలు, చెట్లు, జంతువులు పవిత్రంగా భావించడం పర్యావరణ పరిరక్షణకు దారి తీస్తుంది. అహింస సిద్ధాంతం అన్ని జీవులను రక్షిస్తుంది.
ఆయుర్వేదం, యోగా హిందూమతం నుండి వచ్చినవే. శుచిత్వం, ఉపవాసం, సాత్విక ఆహారం వంటి ఆచారాలు ఆరోగ్యాన్ని కాపాడతాయి.
ధర్మ, అర్థ, కామ, మోక్ష — ఈ నాలుగు పురుషార్థాలు జీవితానికి దిశను అందిస్తాయి. జీవితం అర్థవంతంగా గడపడానికి మార్గం చూపిస్తాయి.
"వసుధైవ కుటుంబకమ్" — విశ్వమే ఒక కుటుంబం. ఇతర మతాలను గౌరవించడం, సహనం హిందూమతంలో ముఖ్యమైన విలువలు.